كرده‌اند . ملا صدرا گويد : پاره‌اى گفته‌اند كه آن‌چه محشور مىشود عقل هيولانى است و پاره‌اى گفته‌اند هيولى است ، غزالى گفته است نفس است و پاره‌اى گفته‌اند جوهر فرد است كه از اين نشأت باقى مىماند . محيى الدين عربى گفته است عين ثابت انسان است . متكلمان گفته‌اند اجزاى اصلى است . ملا صدرا گويد به عقيدهء من قوت خيال است زيرا آخرين اكوان حاصل در انسان قوت خيال است . « 1 » احيانا ملا صدرا خيال منفصل را امرى خاص مىداند كه حافظ تشخص انسان است . ملا صدرا مىگويد آن كالبد و بدن اخروى كه در روز حشر محشور مىشود طورى است كه اگر كسى او را ببيند گويد فلان است . على ان المعاد فى المعاد هو بعينه هذا الشخص الانسانى روحا و جسدا ، بحيث لو يراه احد فى المحشر يقول : هذا فلان الذى كان فى الدنيا ، و من انكر هذا فقد انكر قطبا عظيما من قطبى الايمان ، و ركنا عظيما من اركانه ، فيكون كافرا عقلا و شرعا ، و لزمه انكار كثير من النصوص القرانية مثل قوله تعالى : قالَ مَنْ يُحْيِ الْعِظامَ وَ هِيَ رَمِيمٌ ، قُلْ يُحْيِيهَا الَّذِي أَنْشَأَها أَوَّلَ مَرَّةٍ و قوله تعالى : أَ إِذا مِتْنا وَ كُنَّا تُراباً وَ عِظاماً أَ إِنَّا لَمَبْعُوثُونَ أَ وَ آباؤُنَا الْأَوَّلُونَ ، قُلْ إِنَّ الْأَوَّلِينَ وَ الْآخِرِينَ الى قوله : هذا نُزُلُهُمْ يَوْمَ الدِّينِ و قوله تعالى : أَ يَحْسَبُ الْإِنْسانُ أَلَّنْ نَجْمَعَ عِظامَهُ ، بَلى قادِرِينَ عَلى أَنْ نُسَوِّيَ بَنانَهُ الى غير ذلك من النصوص القاطعة على ان المحشور يوم الاخرة هو الشخص بجميع اجزائه و اعضائه . « 2 » در مورد اجزاى اصلى و عجب الذنب گويد : اعلم ان الروح اذا فارق البدن العنصرى يبقى معه من هذه النشأة الفانية امر ضعيف الوجود ، و قد عبر عنه فى الحديث النبوى بعجب الذنب ، و قد اختلفوا فى معناه ، فقيل : المراد منه هو الاعضاء الاصلية ، و قيل : هو المادة الاولى المشتركة المساة ، عند الحكماء بالهيولى ، و قيل : هو مرتبة العقل الهيولانى ، و قال الشيخ ابو حامد الغزالى : انما هو النفس و عليها النشأة الاخرة ، و قال ابو يزيد الوقواقى : هو جوهر فرد يبقى من هذه النشأة لا يتغير ، ينشأ عليها تلك النشأة ، و عند الشيخ محى الدين الاعرابى هو الماهية المسماة بالعين الثابت من الانسان ، و لكلّ منها وجه . لكن البرهان منا قد دل على بقاء القوة الخيالية المدركة للصور . اجزاى انفصالى - اين اصطلاح مربوط به بحث تركيب اجسام است بر اساس فرضيه ذيمقراطيس كه گويد اجسام مركب از اتم‌ها و جواهر فرد است . اهل كلام گويند : اين اجسام تا آن‌جا تقسيم مىشود كه ديگر قابل تقسيم نباشند فلاسفهء اسلامى اين نظر را اصلا و فرعا باطل مىدانند و به هر حال گويند اجسام هر اندازه در تقسيم به اجزاى ريز برسند باز هم قابل انقسام‌اند حال تقسيم به انقسام فكى و انفصالى باشد و يا قطعى و كسرى و سرانجام و همى و خيالى و عقلى يعنى تقسيم و همى و عقلى در مرحله آخر پس هيچ‌گاه تقسيم متوقف نمىشود . اجزاى انفكاكى - تقسيم اجسام به اجزا به تقسيم انفكاكى انفصالى . اجزاى انفصالى .

--> ( 1 ) اسفار ، ج 2 ، سفر 4 ، ص 221 . ( 2 ) همان ، ص 222 .